SQL Server 2025 Çıktı! İşte Yapay Zeka ile Gelen Dev Yenilikler | Emre Akkaya

SQL Server 2025 Çıktı! İşte Yapay Zeka ile Gelen Dev Yenilikler

SQL Server 2025 Çıktı! İşte Yapay Zeka ile Gelen Dev Yenilikler 🤖

Microsoft Ignite 2024 etkinliğinde duyurulan ve 18 Kasım 2025 tarihinde herkesin kullanımına açılan SQL Server 2025, veritabanı tarihinde bir devrim niteliğinde! 30 yıllık SQL Server geçmişinde belki de en heyecan verici sürüm bu. 🎉

Bu sürümü özel kılan şey basit: Yapay zeka artık veritabanının içinde! Artık AI için ayrı sistemler kurmaya gerek yok. İşte detaylar…

🎯 SQL Server 2025 Neden Bu Kadar Önemli?

Microsoft, SQL Server 2025’i “AI-Ready Enterprise Database” (Yapay Zeka Hazır Kurumsal Veritabanı) olarak tanımlıyor. Ve bu sadece bir pazarlama sloganı değil – gerçekten de yapay zeka direkt veritabanı motoruna entegre edilmiş!

Temel Felsefe:

  • ❌ Eskiden: AI için ayrı vektör veritabanları, ayrı embedding servisleri, karmaşık entegrasyonlar
  • ✅ Şimdi: Her şey T-SQL içinde, tek bir platformda, güvenli ve hızlı!

🚀 En Önemli 5 Yenilik

1. Native Vector Support – Vektör Desteği 🧬

SQL Server 2025’in kalp atışı! Artık veritabanında VECTOR adında yeni bir veri tipi var.

Ne İşe Yarar?

  • AI modellerinin ürettiği embedding’leri (sayısal temsiller) doğrudan veritabanında saklayabilirsiniz
  • Semantik arama yapabilirsiniz (anlamsal benzerlik araması)
  • ChatGPT tarzı akıllı arama sistemleri kurabilirsiniz

Örnek Kullanım:

sql
-- Ürün açıklamalarını vektör olarak saklama
CREATE TABLE Products (
    ProductID INT PRIMARY KEY,
    Name NVARCHAR(100),
    Description NVARCHAR(MAX),
    DescriptionEmbedding VECTOR(1536) -- Yeni veri tipi!
);

-- Semantik arama yapma
DECLARE @queryVector VECTOR(1536) = AI_GENERATE_EMBEDDINGS('Gürültü önleyen kulaklık');

SELECT TOP 5 ProductID, Name, Description
FROM VECTOR_SEARCH(
    TABLE = Products,
    COLUMN = DescriptionEmbedding,
    SIMILAR_TO = @queryVector,
    TOP_N = 5,
    METRIC = 'cosine'
);

Sonuç: Artık “gürültü önleyen kulaklık” araması yaptığınızda, ürün açıklamasında bu kelimeler geçmese bile anlamsal olarak benzer ürünleri bulabilirsiniz! 🎧

2. DiskANN Vector Index – Süper Hızlı İndeksleme ⚡

Microsoft, vektör aramalarını hızlandırmak için DiskANN (Disk Accelerated Approximate Nearest Neighbors) teknolojisini SQL Server’a entegre etti. Bu sayede milyonlarca vektör arasında saniyeler içinde arama yapabilirsiniz.

Özellikler:

  • 🚀 Disk tabanlı hızlı indeksleme
  • 📊 Büyük veri setleri için optimize edilmiş
  • 🎯 Yüksek doğruluk oranı

Index Oluşturma:

sql
CREATE VECTOR INDEX vec_idx_Products
ON Products (DescriptionEmbedding)
WITH (
    METRIC = 'cosine',
    TYPE = 'diskann'
);

3. AI Model Entegrasyonu – T-SQL’den Direkt AI Çağrısı 🤝

SQL Server 2025, Azure OpenAI Service, OpenAI, Ollama ve diğer AI platformlarıyla sorunsuz entegrasyon sağlıyor. Artık stored procedure’lerden direkt ChatGPT çağrısı yapabilirsiniz!

Desteklenen Platformlar:

  • ✅ Azure OpenAI Service
  • ✅ OpenAI (ChatGPT, GPT-4)
  • ✅ Ollama (açık kaynak modeller)
  • ✅ Microsoft Foundry
  • ✅ KServe

AI Model Tanımlama:

sql
-- Harici AI modeli tanımlama
CREATE EXTERNAL MODEL MyGPT_Model
WITH (
    LOCATION = 'https://api.openai.com/v1/chat/completions',
    API_FORMAT = 'OpenAI',
    MODEL_TYPE = EMBEDDINGS,
    MODEL = 'text-embedding-ada-002'
);

-- REST API çağrısı yapma
EXEC sp_invoke_external_rest_endpoint
    @url = 'https://api.openai.com/v1/chat/completions',
    @method = 'POST',
    @payload = '{"model": "gpt-4", "messages": [...]}';

Kullanım Senaryoları:

  • 📧 Müşteri e-postalarını otomatik kategorize etme
  • 🎫 Destek taleplerini anlamlandırma ve yönlendirme
  • 📝 Ürün açıklamalarını otomatik oluşturma
  • 💬 Doğal dil sorgularını SQL’e çevirme

4. JSON Desteği – Artık Full Support! 📋

SQL Server 2025’te native JSON desteği geldi ve satır başına 2GB’a kadar JSON verisi depolayabiliyorsunuz.

Yenilikler:

  • ✅ Native JSON veri tipi
  • ✅ JSON indexing (JSON için özel indeks)
  • ✅ Satır başına 2GB JSON limiti (önceden çok daha düşüktü)
  • ✅ Gelişmiş JSON fonksiyonları

Ne Anlama Geliyor? Modern uygulamalarda JSON her yerde. API’ler, NoSQL yapıları, log dosyaları… Artık bunları SQL Server’da rahatlıkla saklayıp sorgulayabilirsiniz!

5. Change Event Streaming – Gerçek Zamanlı Veri Akışı 🌊

Change Event Streaming özelliği, veritabanı değişikliklerini gerçek zamanlı olarak Azure Event Hubs’a aktarmanızı sağlıyor.

Önceki Yöntem vs Yeni Yöntem:

  • ❌ CDC (Change Data Capture): Karmaşık, kaynak tüketimi yüksek
  • ✅ Change Event Streaming: Basit, hafif, direkt Event Hub entegrasyonu

Kullanım Alanları:

  • 📊 Gerçek zamanlı analytics
  • 🔄 Mikroservis senkronizasyonu
  • 📱 Mobil uygulama bildirimleri
  • 🎯 Event-driven mimari

💻 Developer’lar İçin Süper Özellikler

SQL Server 2025, son 10 yılın developer’lar için en önemli sürümü olarak nitelendiriliyor.

1. Regular Expression (RegEx) Desteği 🔤

Artık T-SQL içinde RegEx kullanabilirsiniz! E-posta validasyonu, telefon numarası kontrolü, pattern matching…

sql
-- E-posta doğrulama
SELECT * FROM Users
WHERE Email REGEXP '^[a-zA-Z0-9._%+-]+@[a-zA-Z0-9.-]+\.[a-zA-Z]{2,}$';

2. Fuzzy String Match – Bulanık Eşleştirme 🎯

Kullanıcılar “Ahmet Yılmaz” yerine “Ahmat Yilmaz” yazdığında bile doğru kaydı bulabilirsiniz.

3. REST API Support – sp_invoke_external_rest_endpoint 🌐

Artık veritabanından direkt REST API çağrısı yapabilirsiniz. Üçüncü parti servislere bağlanmak hiç bu kadar kolay olmamıştı!

4. SSMS 22 – Yeni Arayüz 🎨

  • 🤖 GitHub Copilot entegrasyonu (SQL sorguları için AI yardımı!)
  • 🌙 Dark Mode (gözleriniz artık yanmayacak)
  • 📱 ARM64 desteği (Apple Silicon Mac’ler için)
  • 🎨 Birden fazla renk teması
  • 🔍 JSON Viewer (JSON verilerini görsel olarak inceleme)

📊 Sürüm Değişiklikleri ve Kapasiteler

Express Edition – Artık Daha Güçlü! 💪

Express Edition’da maksimum veritabanı boyutu 10GB’den 50GB’a çıkarıldı!

  • ✅ Eski: 10GB limit
  • ✅ Yeni: 50GB limit
  • 🎉 Küçük ve orta ölçekli projeler için mükemmel

Standard Edition – Ciddi Yükseltme! 🚀

Standard Edition artık 32 çekirdek ve 256GB RAM destekliyor!

  • ✅ Eski: 4 socket veya 24 çekirdek, 128GB RAM
  • ✅ Yeni: 4 socket veya 32 çekirdek, 256GB RAM
  • 💡 Enterprise’a gerek duymayan firmalar için harika haber

Web Edition – Sonlandırıldı ⚠️

Web Edition artık yok. SQL Server 2022 son Web Edition sürümü oldu.

Developer Edition’da Yeni Yaklaşım 🎓

Artık iki farklı Developer Edition var:

  1. Standard Developer: Standard özellikleriyle geliştirme
  2. Enterprise Developer: Enterprise özellikleriyle geliştirme

Her ikisi de tamamen ücretsiz ve geliştirme amaçlı!

🛡️ Güvenlik ve Performans

Güvenlik Geliştirmeleri 🔐

  • ✅ TLS 1.3 desteği
  • ✅ TDS 8.0 (yeni iletişim protokolü)
  • ✅ Entra Managed Identities (modern kimlik doğrulama)
  • ✅ Zorunlu şifreleme (linked server, replication vb.)

Performans İyileştirmeleri ⚡

  • 🚀 İyileştirilmiş query optimizer
  • 💾 Daha verimli bellek yönetimi
  • 🔄 Tempdb governance (kontrolsüz sorguları önleme)
  • 📊 Parameter plan optimization

🌍 Platform Desteği

Windows ve Linux 🐧

  • ✅ Windows Server 2022
  • ✅ Ubuntu 24.04 (yeni!)
  • ✅ RHEL 10 (yeni!)
  • ✅ Docker containers
  • ✅ Kubernetes

Cloud ve Hybrid ☁️

  • 🌥️ Azure Arc entegrasyonu
  • 🔗 Microsoft Fabric bağlantısı
  • 🔄 Mirroring in Fabric (gerçek zamanlı analytics)
  • 📊 OneLake’e otomatik veri aktarımı

🎮 Gerçek Dünya Kullanım Senaryoları

Senaryo 1: Akıllı E-Ticaret Arama Motoru 🛒

sql
-- Kullanıcı "outdoor spor için rahat ayakkabı" arıyor
-- Ürün açıklamalarında bu kelimeler olmasa bile benzer ürünleri bulabilirsiniz!

DECLARE @searchQuery VECTOR(1536) = AI_GENERATE_EMBEDDINGS('outdoor spor için rahat ayakkabı');

SELECT TOP 10 
    ProductName,
    ProductDescription,
    Price
FROM VECTOR_SEARCH(
    TABLE = Products,
    COLUMN = DescriptionEmbedding,
    SIMILAR_TO = @searchQuery,
    TOP_N = 10,
    METRIC = 'cosine'
)
ORDER BY Price;

Senaryo 2: Otomatik Destek Ticket Kategorilendirme 🎫

sql
-- Gelen destek talebini otomatik kategorize et
DECLARE @ticket NVARCHAR(MAX) = 'Şifremi unuttum, giriş yapamıyorum';
DECLARE @ticketVector VECTOR(1536) = AI_GENERATE_EMBEDDINGS(@ticket);

-- En benzer geçmiş ticket'ları bul
SELECT TOP 5 
    TicketID,
    Category,
    Resolution,
    VECTOR_DISTANCE(TicketEmbedding, @ticketVector, 'cosine') as Similarity
FROM SupportTickets
ORDER BY Similarity DESC;

Senaryo 3: ChatGPT ile Entegre Müşteri Hizmetleri 💬

sql
-- Müşteri sorusunu ChatGPT'ye gönder ve cevabı al
EXEC sp_invoke_external_rest_endpoint
    @url = 'https://api.openai.com/v1/chat/completions',
    @method = 'POST',
    @payload = @chatPayload,
    @response = @gptResponse OUTPUT;

-- Cevabı veritabanına kaydet
INSERT INTO ChatHistory (CustomerID, Question, GPTResponse)
VALUES (@customerID, @question, @gptResponse);

📈 Sonlandırılan Özellikler (Ne Gitti?)

SQL Server 2025 ile birlikte bazı eski özellikler kaldırıldı:

  • ❌ Data Quality Services (DQS) – Artık desteklenmiyor
  • ❌ Master Data Services (MDS) – Sonlandırıldı
  • ❌ Synapse Link – Yerine “Mirroring in Fabric” kullanın
  • ❌ Purview Access Policies – Yerine sabit sunucu rolleri kullanın
  • ❌ Web Edition – SQL Server 2022 son sürüm

Not: Bu özellikleri kullananlar için SQL Server 2022 hala destekleniyor.

💰 Lisans ve Fiyatlandırma

Kötü Haber: Fiyatlarda değişiklik yok – Enterprise Edition hala çekirdek başına $7,562 😅

İyi Haber:

  • ✅ Developer Edition tamamen ücretsiz
  • ✅ Express Edition ücretsiz ve 50GB’a kadar kullanılabilir
  • ✅ Standard Edition’un kapasitesi 2 katına çıktı aynı fiyata

🎯 Kimler SQL Server 2025’e Geçmeli?

Hemen Geçin Eğer: ✅

  • 🤖 AI projeleri geliştiriyorsanız
  • 🔍 Semantik arama ihtiyacınız varsa
  • 📊 Gerçek zamanlı analytics yapıyorsanız
  • 💻 Modern web uygulamaları geliştiriyorsanız
  • 🚀 JSON ve REST API’leri yoğun kullanıyorsanız

Bekleyebilirsiniz Eğer: ⏸️

  • 📅 SQL Server 2016 veya daha yenisini kullanıyorsanız
  • 🏢 Stabil, kritik sistemleriniz varsa
  • ⚙️ Özel bir özelliğe ihtiyacınız yoksa

Not: SQL Server 2016, 2026’da destek sona erecek – yükseltmeyi düşünmek için iyi bir zaman!

🛠️ Nasıl Başlamalı?

1. İndirme 📥

2. Yükleme Önerileri 💡

  • Developer Edition ile başlayın (ücretsiz!)
  • AI özelliklerini test etmek için önce sandbox ortam kurun
  • Vektör aramayı denemek için küçük bir örnek proje oluşturun

3. Öğrenme Kaynakları 📚

  • Microsoft Learn dokümantasyonu (en güncel kaynak)
  • SQL Server 2025 örnek kodları (GitHub’da)
  • YouTube’da “SQL Server 2025 AI features” araması

🔮 Gelecek Ne Getirecek?

SQL Server 2025 ile Microsoft, veritabanı dünyasında yeni bir çağ başlattı. “Database as an AI Platform” vizyonu artık gerçek!

Beklenen Gelişmeler:

  • 🤖 Daha fazla AI modeli entegrasyonu
  • 🌊 Daha güçlü streaming özellikleri
  • 🔗 Fabric entegrasyonunun derinleşmesi
  • 📊 Real-time analytics’in yaygınlaşması

📝 Sonuç: Geçiş Yapmalı mıyım?

Kesinlikle Evet, Eğer:

  • AI ile ilgileniyorsanız 🤖
  • Modern uygulama geliştiriyorsanız 💻
  • Gerçek zamanlı veri analizi yapıyorsanız 📊
  • Semantik arama ihtiyacınız varsa 🔍

Biraz Bekleyin, Eğer:

  • Kritik production sistemleriniz varsa 🏢
  • Ekibiniz yeni özelliklere alışmaya zaman istiyorsa ⏰
  • Mevcut sürümünüz (2019/2022) sorunsuz çalışıyorsa ✅

Son Söz 🎤

SQL Server 2025, sadece bir veritabanı güncellemesi değil – yapay zeka ile güçlendirilmiş yeni nesil bir veri platformu! Vector search, native AI entegrasyonu, ve T-SQL’den ChatGPT çağrısı yapabilme gibi özellikler, SQL Server’ı PostgreSQL ve MySQL gibi rakiplerinin önüne geçiriyor.

10,000+ organizasyon preview sürecinde test etti, 100,000+ aktif veritabanı şu anda kullanımda. Siz de bu AI devriminin parçası olmak istemez misiniz? 🚀

/* ]]> */